Giải đáp thắc mắc của độc giả về môn Vovinam (Phần I)

0

Các bạn thân mến! Kể từ khi website Vovinamthainguyen.vn chính thức đi vào hoạt động đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm và động viên của tất cả những ai yêu thích Võ thuật nói chung và môn Vovinam nói riêng. Điều đó được thể hiện qua số lượt truy cập và cả những email động viên, góp ý. Đây chính là phần thưởng vô cùng ý nghĩa cho tập thể HLV và võ sinh Vovinam tỉnh Thái Nguyên – những “nhà báo” không chuyên, với mong muốn góp phần nhỏ bé vào quá trình phát triển của môn phái.
   Xin đăng lại một số thắc mắc của bạn dang_nhatminh@yahoo.com. Đây cũng là những câu hỏi mà bất kỳ ai khi tìm hiểu về Vovinam, hoặc khi mới tham gia tập luyện Vovinam đều muốn biết. Chính vì vậy câu trả lời cần phải có độ chính xác cao và ngắn gọn, dễ nhớ nên tôi đã nhờ võ sư Châu Minh Hay trả lời giùm. Hy vọng sẽ có nhiều câu hỏi nữa đến với vovinamthainguyen@gmail.com.

 

Xin chào các bạn Vovinam Thái Nguyên.
Qua một thời gian theo dõi trang web VovinamThaiNguyen.vn cuả các bạn, tôi được thấy rằng các bạn có nhiều thông tin đầy đủ và khách quan  về môn Vovinam. Vì vậy, tôi muốn xin các bạn bỏ chút thời gian để giải đáp một số thắc mắc của tôi.
Cũng là một người có học qua võ và đam mê tìm hiểu về võ, tôi rất quan tâm đến bộ môn Vovinam, một bộ môn đã và đang phát triển trong thời gian gần đây, được cho là môn võ đặc trưng của Việt Nam. Cảm thấy vui vì cuối cùng nước ta đã có một môn võ có thể sánh ngang với các môn võ thuật hoàn vũ của bạn bè năm châu, tôi đã lên mạng tìm kiếm, đồng thời hỏi những người quen đang học Vovinam về môn võ này. Nhưng do thông tin trên mạng còn hạn chế, và những người quen thì chưa học đủ lâu để hiểu hết được bộ môn, nên tôi vẫn còn một số thắc mắc, mong được các bạn giải đáp:
1)    Nguyên lí ra đòn.
 Những môn võ nổi tiếng thế giới như Karate, Taekwondo đều có nguyên lí rất rõ ràng, được quán triệt vào các đòn thế của họ một cách nhất quán. Chẳng hạn như Karate chặn đứng hoặc lách ra khỏi trục tấn công của đối phương rồi ra đòn mạnh, chính xác vào các huyệt đạo để dứt điểm, hay Aikido mượn lực li tâm để tiêu hao lực của đối phương, đồng thời mượn lực đối phương để khóa tay hoặc vật. Với môn Vovinam tôi thường nghe những cụm từ như ”1 phát triển thành 3″ hay”kết hợp nhu , cương” nhưng không thấy sự rõ ràng trong các đòn song luyện của bộ môn. Khi nào cương? Khi nào nhu? phát triển 1 thành 3 là như thế nào?
2)    Đòn thế
 Quan sát các võ sĩ Vovinam thi đấu, tôi khó lòng nhận ra sự khác biệt về kĩ thuật của bộ môn này và Taekwondo ITF( vì tôi chưa tập qua bộ môn mà chỉ quan sát và cảm nhận nên có thể sẽ bị nhầm lẫn), có chăng chỉ là vài đòn bay kẹp chân, kẹp hông hiếm khi gặp ở bộ môn Tán thủ, và thường không thành công. Khi ngồi tán chuyện với những người bạn đang học Vovinam về chủ đề này, tôi thường nhận được những câu trả lời chung chung như “Vovinam kết hợp tinh hoa của các môn khác”, “Vovinam có đòn bay kẹp cổ”, vv.. Vậy chính xác là môn võ đặc biệt này của Việt nam thiên về trường phái nào? Di chuyển ít, đánh mạnh, chính xác vào các huyệt đạo của đối phương gây chấn thương nặng để dứt điểm như Karate hay di chuyển không ngừng, ra đòn nhanh, biến ảo liên tục, tới tấp vào đối phương, làm cho đối phương bị hoa mắt, không đỡ được mà thúc thủ như Taekwondo? Hay là “kết hợp tinh hoa các môn khác” như kiểu võ thuật tổng hợp (Mix Martial Art, võ lồng sắt), đánh bất cứ đòn nào xài được ?
 Trên đây là 2 thắc mắc của tôi, cũng như của những người ham thích tìm hiểu về võ thuật thế giới nói chung và võ thuật Việt Nam nói riêng. Bản thân tôi cũng rất ngưỡng mộ cố võ sư Nguyễn Lộc vì những đóng góp của ông cho võ thuật nước nhà. vì vậy mà tôi càng mong muốn hiểu rõ hơn về di sản của ông, môn võ Vovinam. Mong các bạn hãy cung cấp thêm thông tin cho tôi về bộ môn, để tôi có thể hoàn thành mong muốn của mình và có thêm kiến thức về võ thuật. Xin chân thành cảm ơn!
 

Trả lời các câu hỏi của bạn

A – Cũng như nhiều võ phái hiện đại khác trên thế giới. Vovinam là một môn võ tự vệ chiến đấu, vì vậy Vovinam tuân thủ theo tôn chỉ Môn phái là không dùng võ để uy hiếp người, mà chỉ  dùng võ để tự vệ, cho nên Vovinam sử dụng nguyên lý ra đòn theo luận thuyết Âm Dương kết hợp. Đó là nguyên tắc: Tránh đòn trước khi phản đòn. Phương thức này vừa phù hợp với tiêu chí tự vệ, vừa phù hợp với luận thuyết Cương Nhu. Bởi lẽ khi đối phương tấn Công là đối phương đang trong trạng thái Cương, chúng ta tránh đòn (lách người qua trái, qua phải, luồn tránh, ngửa người…) áp dụng nguyên tắc “công là hở” của đối phương để trả đòn. Quan niệm của Vovinam là không có đòn hiểm mà chỉ có đòn đánh vào chỗ hiểm yếu, do vậy các vùng hiểm yếu trên cơ thể con người được chia ra như sau:

–         Phần Thượng đẳng: Từ ngực lên tới đỉnh đầu.

–         Phần Trung đẳng: Từ rốn lên đến ngực.

–         Phần Hạ đẳng: Từ rốn trở xuống.

Phần Thượng đẳng tập trung điểm đánh vào các yếu điểm sau :

–         Thái Dương hay còn gọi là màng tang  (cuối cung lông mày chếch ra sau độ 2 cm).

–         Ấn Đường hay còn gọi là tam tinh (giữa 2 cung lông mày, trước trán).

–         Mắt: Trái hoặc phải.

–         Cằm, quai hàm

–         Cổ (yết hầu)

Phần Trung đẳng : Tập trung chủ yếu vào :

–         Trung quản hay còn gọi là Chấn Thủy  và 2 bên mạn sườn

–          Phía sau là vùng Thận,  gáy (dưới xương chẩm)

Phần Hạ đẳng:  Tập trung chủ yếu vào:

–         Bụng dưới (bọng đái)

–         Hạ bộ

Như vậy, có thể thấy rõ Vovinam đã dùng Nhu để tránh lực xung đột (Cương) của đối thủ, sau đó chờ đối thủ mút đòn (yếu) lập tức phản công (Cương) vào các vùng trọng yếu. Lúc này thì chỉ một đòn căn bản như đấm, chém, đá… đánh vào vùng hiểm yếu của đối phương cũng mang lại hiệu quả cao. Hay các đòn vật, tạo thế chao đảo mất trọng tâm của đối phương để vào đòn, trong đó có những đòn mượn lực của đối phương đánh ngã đối phương

– NGUYÊN LÝ TRÁNH ĐÒN TRƯỚC KHI PHẢN ĐÒN LÀ NGUYÊN LÝ CỦA VOVINAM –  (Điều này gần giống với võ phái Tae Kwon Do dù đó là hệ phái ITF hay WTF.)

B – Nguyên lý 1 phát triển thành 3: Nguyên lý này từ trước đến nay chưa thấy võ phái nào áp dụng vì vậy có thể xem đó là một trong những nét đặc thù của Vovinam.

Tại sao có nguyên lý này?

Thông thường các võ phái khác, một là học Quyền (thảo) rồi mới phân thế. Điều này có sự bất lợi ở chỗ: Nếu võ sinh trong thời gian luyện tập chưa nhuần nhuyễn Quyền (thảo) thì chưa được học phân thế (áp dụng thế đánh trong Quyền), nếu chẳng may gặp tình huống buộc phải ứng phó, thì không đem sở học áp dụng vào thực tế được.

Còn Vovinam học đòn rời trước, chẳng hạn như các thế chiến lược (đòn tấn công), các thế phản đòn như phản đòn đấm thẳng, đấm móc, đấm múc…hay các thế khóa gỡ như : Phản nắm ngực áo, phản ôm trước, ôm sau, Phản khóa sau vòng gáy… Võ sinh học tới đâu có thể tùy nghi áp dụng vào thực tế tới đó. Sau khi thuần thục các đòn thế rời này sẽ được ghép vào Quyền, vào Song luyện (2 người tập với nhau , 1 chống 1); Tam đấu (3 người tập với nhau:1 chống 2); Tứ đấu (4 người tập với nhau: 1 chống 3)…

Chẳng hạn như, võ sinh học xong các chiến lược từ 1 đến 10 sẽ được ghép vào bài Quyền có tên là Thập tự Quyền để ôn luyện cho dễ và đỡ nhàm chán. Tập Quyền còn là phương pháp tập Thân Pháp, Bộ Pháp, Tấn Pháp kết hợp Cước Pháp, Thủ pháp, Nhãn pháp…cùng sự chịu đựng bền bỉ về thể lực.

Hay học xong các thế phản đòn thì được ghép vào Quyền, Song Luyện. Chẳng hạn như học xong chương trình Phản đòn trình độ 1 và khóa gỡ trình độ 1 sẽ được ghép vào bài Quyền Tứ Trụ,  Bài Song Luyện số 1.

– ĐÒN RỜI = QUYỀN = SONG LUYỆN (hay ĐA LUYỆN)

– Đó là nguyên lý 1 phát triển thành 3. Thuộc Quyền sẽ nhớ đòn rời, hay ngược lại nhớ đòn lẻ sẽ nhớ Quyền, vì đó là một hệ thống xâu chuỗi các đòn lại với nhau để dễ tập luyện một mình. Nhớ Song luyện ắt sẽ nhớ đòn rời hay ngược lại.

Trong khi đó có một số võ phái cũng phân thế trước (tức học đòn rời trước như  Nhất thế đối luyện, nhị thế đối luyện, tam thế đối luyện của Tae Kwon Do) Sau đó ráp vào Quyền nhưng không phát triển bài song luyện hay đa luyện như Vovinam.

C – Trên lý thuyết thì đòn của Vovinam là một sự chắt lọc những tinh hoa của nhiều võ phái, kết hợp với võ và vật Cổ truyền Việt Nam. Tại sao gọi là chắt lọc tinh hoa. Bởi lẽ, nhận thấy mỗi môn võ đều có cái hay của nó, nhưng nếu đem toàn bộ tinh hoa ấy để áp dụng vào với thể trạng người Việt Namthì rất khó mang lại hiệu quả. Vì người Việt Nam tuy nhỏ bé, nhưng rất khéo léo khi vận dụng sở trường luồn lách tránh né và khai thác thế mạnh của mình là nhẹ nhàng để thi triển các thế đánh gối, các thế vật trên không. Cho nên chỉ thâu dụng khía cạnh nào đó phù hợp với người Việt. Tuy nhiên nói như thế không có nghĩa là mô phỏng hay toa rập, mà là một sự hòa trộn một cách khéo léo, như bên nhóm A có màu đỏ, bên nhóm B có màu xanh, thì Vovinam chỉ lấy cái tinh túy của màu đỏ và tinh túy của màu xanh để hòa vào nhau cho ra màu Tím, đó là màu của Vovinam vậy.

Thực chất các đòn chân của Vovinam là sự nâng cấp một cách tuyệt vời của các đòn đá, đánh gối của võ Cổ truyền Việt Nam. Trong võ Cổ Truyền Việt Nam có các đòn đá 2 chân gọi là Song Phi, hay các đòn đánh đầu gối, từ những đòn đánh ấy, Cố võ sư Nguyễn Lộc đã thái dụng và nâng cấp lên thành các đòn chân tấn công đối thủ cùng lúc áp dụng các thế vật bằng chân để tạo thành đòn chân.

Trong 18 lối đá của võ thuật cổ truyền (Thập Bát cước) thì một số lối đá và đánh gối được Cố võ sư Nguyễn Lộc nâng cao qua nhiều giai đoạn thành những đòn chân tấn công nhằm hạ thủ đối phương trong một số tình huống thích hợp như : Đối phương thất thế, hoặc khi ta bị đối phương áp giải ( ĐC số 9, 21), ta thất thế bị té ngã (ĐC 1,2,4,5). Đó là cả một quá trình nghiên cứu và công phu luyện tập để trở thành những tuyệt kỹ khi sử dụng, chứ không như một số người cho rằng đòn chân tấn công của Vovinam chỉ để biểu diễn cho đẹp mắt.

Khi đưa đòn chân tấn công vào thực tế, trước hết người võ sĩ Vovinam phải tạo cho đối phương rơi vào thế chao đảo, mất cân bằng rồi mới thực hiện đòn. Ví dụ như đòn chân số 6, cái chính là đánh gối vào bụng, vào ngực đối phương rồi mới kết hợp vật bằng chân để vặn ngã đối phương, kho đó đối phương đã trúng đòn đánh gối và mất khả năng chống đỡ.  Hay các đòn chân trên cao như 11, 12 … đều là những đòn đánh gối vào hàm, vào yết hầu, sau đó mới vật ngã đối phương.

Tóm lại, trước khi Vovinam biến thành môn võ mang tính thi đấu thể thao, thì Vovinam là một môn võ tự vệ và chiến đấu mang tính thực dụng cao. Đòn thế Vovinam cũng như đấu pháp rất đa dạng. Nhưng khi đã vào sân thi đấu thể thao thì Vovinam bị ràng buộc bởi luật thi đấu, cho nên các đòn thế không được phát huy đúng mức, để tránh sát thương. Gần đây đã có chỉ đạo không cho phép áp dụng các đòn chân 1, 2, 4, 5 trong một trận đối kháng, vì đã có không ít tình huống đáng tiếc xảy ra khiến VĐV bị gãy hoặc chấn thương ở chân. Các đòn chân đánh vào phần Trung đẳng đã được bảo hộ nên không gây nguy hiểm, đòn đánh trên cao VĐV khó thực hiện trong một trận đối kháng bởi vướng giáp bảo hộ hạn chế việc lấy đà để bật lên cao.

Hay nói một cách khác, sở trường của Vovinam giữa chiến đấu thực tế và hội diễn có sự khác biệt rất lớn.

Võ Thủy

Giải đáp thắc mắc của độc giả về môn Vovinam (Phần II)

Share.

About Author

Leave A Reply